Historische achtergrondinformatie
7
Lijst van interneringskampen
Lijst van interneringskampen voor collaborateurs in Nederland
Over de interneringskampen die in 1945 werden ingericht is heel weinig bekend. Hier vindt u een (incomplete) lijst met namen van interneringskampen voor collaborateurs.
Mocht u over informatie beschikken over één van deze of een ander interneringskamp, dan nodigen wij u van harte uit dit met ons te delen.
Interneringskamp Westerbork. Bron: Herinneringscentrum Westerbork
Friesland
Kamp Barka te Harlingen, 1945-1950
Gevangenis Crack-State te Heerenveen, 1946-1948
Kamp Ericadorp te Leeuwarden, 1946-1950
Huis van Bewaring te Leeuwarden, 1946-1951
Noodziekenhuis te Leeuwarden, 1947-1951
De Gevangenis te Sneek, 1946-1951
Kamp Sondel te Sondel, 1946-1951
Kamp Sparjebird te Hemrik, 1946-1951
Kamp Wierda te Wolvega, 1946-1948
Kamp Ybenheer en kamp Oranje te Fochteloo
Ybenheer (of Ybenhaer) heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog als werkkamp voor joden gediend. Na de bevrijding werd het gebruikt als strafkamp voor NSB-ers en omgedoopt tot kamp Oranje.
Kamp It Petgat te Blesdijke, 1946
Groningen
Kamp Carel Coenraadpolder te Finsterwolde, 1946-1951
Kamp De Hart te Winschoten.
Kamp Helpman te Groningen (voormalige 'Albino'), 1946-1947
Kamp Ruischerbrug te Groningen, 1945-1946
Kamp Stadspark te Groningen) , 1946-1951
Strafgevangenis en huis van bewaring in Groningen, 1946-1947
Kamp Irene te Farmsum, 1946-1951
Kamp De Kazemat te Veendam, 1946-1951
Kamp Nuis te Marum, 1946-1949
Kamp De Beetse te Sellingen, 1946-1948.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren joden ondergebracht in kamp Sellingerbeetse. Na de bevrijding werd het kamp ingericht als 'Bewarings- en Interneringskamp Sellingerbeetse'. Honderden voormalige NSB-ers en SS-ers werden er opgesloten. Het kamp was inmiddels voorzien van prikkeldraad en wachttorens. De gevangenen moesten helpen bij het werk op het land bij boeren in Westerwolde. Op 15 februari 1948 werd het kamp gesloten. De geïnterneerden werden overgebracht naar onder andere Kamp Westerbork en een deel van de barakken werd afgebroken of verkocht. Op het terrein staat nu nog één barak.
Kamp De Slikken te Westernieland / Eenrum, 1946-1951. Werd na de bevrijding door 500 – 800 geïnterneerde NSB’ers bevolkt. Zij moesten zo’n twaalf uur per dag in de kwelder en in het slijk werken ten behoeve van de inpoldering van de Linthorst-Homanpolder.
Kamp Wilhelminahoeve te Opende, 1946-1950
Drenthe
Kamp De Fledders te Norg, 1945-....
In de loop van 1943 worden vrouwen (afgedankte prostituees van Duitse officieren) en hun kinderen in het kamp ondergebracht. Na de oorlog dient De Fledders voor de internering van van NSB-ers en van collaboratie verdachte personen.
De Oude School te Rolde. Hier verbleven ook kinderen.
Kamp Papenvoort te Rolde, interneringskamp voor vrouwen en kinderen van NSKK-mannen.
Kamp Westerbork te Hooghalen, 1946-1949
Overijssel
Kamp Acaciaplein te Almelo, 1945-1950
Huis van Bewaring te Almelo, 1947
Kamp Beenderribben te Steenwijkerwold, 1947-1951
Kamp De Eese te Steenwijkerwold, 1947-1951
Kamp Beugelen te Staphorst, 1946-1951
Kamp De Conrad te Rouveen, 1945-...
Kamp Erika te Ommen, 1946-1951
Kamp 't Weversnest te Ommen, 1947
Generaal J.B. van Heutsz Kazerne te Kampen, 1945-1950
Kamp Hessum te Dalfsen, 1947-1951
Kamp De Molengoot te Collendoorn, 1945-...
Huis van Bewaring te Zwolle, 1947
Vliegveld Twente te Enschede, 1946-1951
Kamp Wezep te Wezep, 1947-1950
Kamp Beenderribben te Scheerwolde
Flevoland
Kamp Noordoostpolder te Emmeloord, 1946-1951
Kamp Westvaart in de Noordoostpolder, 1947-1951
Gelderland
Kamp Ampsen te Lochem, 1946-1951
Kamp Avegoor te Rheden/Ellecom. In dit kamp werden ook rijksduiters bijeengebracht die vanwege operatie Black Tulip terug naar Duitsland moesten keren.
Kamp Deventer te Deventer, 1947
Kamp Ede te Ede, 1945-1950
Fort bij Vuren te Vuren, 1946-1951
Kamp Groede te Nijmegen, 1946-1951
Kamp Mariënbosch te Nijmegen, 1948-1951. In dit kamp werden ook rijksduiters bijeengebracht die vanwege operatie Black Tulip terug naar Duitsland moesten keren.
De Tuchtschool te Nijmegen, 1946-1951
Kamp De Harskamp te Milligen, 1946-1951
Kamp De Heuvel te Velp
Kamp Klein Heidekamp te Deelen, 1946-1951
Kamp De Kruisberg te Doetinchem, 1946-1950
Kamp Milligen te Garderen, 1947-1952
Kamp Neeryen te Waardenburg, 1946-1951
Kamp Vorden te Vorden, 1946-1951
Kamp Vosseveld te Winterswijk, 1946-1951
Kamp Zuthpen te Zutphen, 1946-1951
Kamp De Wittebrink te Hummelo, 1945 -...
Dit kamp was tijdens de Tweede Wereldoorlog een joods werkkamp. Na de bevrijding werden NSB-ers, landwachters, voormalige SS-ers en SD-ers geïnterneerd. Daarna is het kamp nog enige tijd een doorgangskamp voor Duitse krijgsgevangenen geweest.
Utrecht
Kamp Amersfoort bij Leusden was in de Tweede Wereldoorlog één van de concentratiekampen in Nederland. Na de bevrijding (1946-1951) werden NSB-ers, collaborateurs en enkele SS'ers geïnterneerd in het Bewarings- en verblijfskamp Laan 1914, zoals het toen werd omgedoopt.
Fort Blauwkapel te Maartensdijk, 1946-1950
Fort De Bilt te Utrecht, 1946-1951
Fort Honswijk te Schalkwijk, 1946-1948
Kamp Laan 1914 te Amersfoort bewarings- en verblijfskamp, interneringskamp voor NSB-ers, collaborateurs en enkele SS'ers op de plaats van het voormalige Kamp Amersfoort.
Kamp Nieuwersluis te Nieuwersluis, 1946-1951
Kamp Rhynauwen te Utrecht, 1946-1951
Limburg
Kamp Maastricht te Maastricht, 1946-1951
Kamp Mijnstreek te Heerlen, 1947-1951
Kamp Mijnstreek Zuid-Limburg te Amstenrade, 1946-1951
Kamp Sluis XVI te Weert, 1946-1949
Kamp Steyl te Steyl, 1947-1951
Noord-Brabant
Kamp Ave Maria te Tilburg, 1946-1951
Kamp Altena te Sleeuwijk, 1951
Kamp Geldrop te Geldrop.
Kamp Grave te Grave, 1946-1951
Kamp Hoogerheide te Hoogerheide, 1945-1950
Kamp Meilust te Bergen op Zoom, 1947-1948
Kamp Nootendaal te Steenbergen, 1946-1951
Kamp St. Antoine te Standdaarbuiten, 1946-1950
Kamp St. Joostje te Breda
Kamp De Til te Gilze-Rijen
Kamp Vught te Vught, 1944-1949
Zeeland
Kamp Domburg te Domburg, 1947-1950
Fort Ellewoutsdijk te Ellewoutsdijk, 1946-1950
Kamp Haamstede te Haamstede, 1946-1951
Militair Hospitaal te Middelburg, 1946-1951
Kamp Sluis/Groede te Sluis, 1946-1949
Kamp De Witte Driehoek te Rilland-Bath, 1946-1951
Noord-Holland
Kamp De Centrale Bakkerij te Amsterdam, 1945-1949
Kamp Levantkade te Amsterdam, 1946-1949
Kamp West te Amsterdam, 1946 -1951
Kamp Christelijke Belangen te IJmuiden, 1946-1951
Kamp Crailoo te Laren, 1946-1951
Districtsgevangenis GII en DVI te Zaandam, 1946
Kamp Duin en Bos te Bakkum, 1946-1950
Kamp Duinrust te Overveen, 1946-1950
Fort Aagtendijk te Beverwijk, 1946-1951
Fort Zuidwijkwermeer te Beverwijk, 1947-1951
Fort Benoorden Purmerend te Purmerend, 1946-1951
Fort Bij Hoofddorp te Hoofddorp, 1946-1951
Fort Bij Spijkerboor te Middenbeemster, 1947-1950
Fort Edam te Edam, 1947-1951
Fort Erprins te Den Helder, 1947-1951
Fort Jisperweg in de Beemster, 1946-1951
Fort Middenweg in de Beemster, 1946-1951
Fort Neckerweg in de Beemster, 1946-1951
Fort Penningsveer te Haarlemmerliede, 1947-1951
Fort Veldhuis te Uitgeest, 1947-1951
Kamp Krommeniedijk te Uitgeest, 1946-1951
Kamp Marken Binnen te Uitgeest
Koudenhorn kazerne te Haarlem, 1946-1950
Kamp De Krententuin te Hoorn, 1945-1951
Kamp Kruithuis te Halfweg, 1947-1951
Kamp Sectorpark te Halfweg, 1946-1950
Kamp N.S.F. te Hilversum, 1947
Sanatorium Lommerijk te Hilversum, 1946-1952
Kamp Rochdale te Alkmaar, 1946-1950
Kamp De Roskam te Weesp, 1945-1949
Kamp Schoorl te Schoorl, 1946-1950. Werd ingericht als legerkamp, door de Duitse gebruikt als internerings- en concentratiekamp en na de bevrijding voor internering van NSB'ers en andere collaborateurs.
Het Singerhuis te Blaricum, 1946
Zuid-Holland
Kamp De Beer te Rozenburg, 1946-1951
Benthem Kazerne te Dordrecht, 1945-1950
Kamp Buitensluis te Numansdorp, 1946-1949
Kamp Cellenbarakken te Den Haag, 1946-1949
Doelenkazerne te Leiden, 1946-1951
Kamp Duindorp te Scheveningen, 1946-1951
Fort Haerlem te Hellevoetsluis, 1946-1951
Fort Prins Frederik te Ooltgensplaat, 1946-1951
Kamp Gouda te Gouda, 1946-1951
Kamp De Hoefslag te Rotterdam, 1946-1950
Kamp Kanaalweg te Rotterdam, 1946-1951
Kamp Korte Geer te Delft, 1945-1950
Kamp De Vergulde Hand te Vlaardingen, 1946-1951. Het is berucht geworden vanwege het aan elkaar vastbinden van geïnterneerden met zware kettingen.
Kamp Vianda te Hoek van Holland, 1946-1951
Kamp Voorburg te Voorburg, 1946-1947
Nederlands-Indië
Kamp Ngawi voor Indische NSB’ers en Duitsers op Oost-Java
Onrust, eiland voor West-Java met een interneringskamp voor Indische NSB’ers en Duitsers.
Bron: Nationaal Archief
Verder onderzoek
Voor onderzoek naar de bewaringskampen in het algemeen, zie: Inventaris van de archieven van het Directoraat-Generaal voor de Bijzondere Rechtspleging (1945-1952) van het Ministerie van Justitie, Nationaal Archief te Den Haag, toegang: 2.09.08.
Voor onderzoek naar de misstanden in de bewaringskampen, zie Inventaris van de archieven van het Ministerie van Justitie, 1945-1947: Stukken Tuijl van Serooskerken: Verzameling Misstanden Bewaringskampen; Proces te Neurenberg, 1945-1951, Nationaal Archief te Den Haag, toegang: 2.09.10.
Voor onderzoek naar de Bijzondere Rechtspleging in het algemeen, zie Inventaris van het archief van het Ministerie van Justitie: Centraal Archief van de Bijzondere Rechtspleging (CABR), 1945-1952, Nationaal Archief te Den Haag, toegang 2.09.09.
7 reacties
Joodse Werkkampen als interneringskamp gebruikt.
Diverse kampen opgezet in het kader van de werkverschaffing in de jaren 30, zijn in 1942 gebruikt om Joodse mannen te isoleren van hun thuisfront. Op 2 en 3 oktober 1942 werden overeenkomstig het plan deze circa 40 kampen leeggehaald en in kamp Westerbork met hun vrouw en kinderen verenigd. Hier vandaan werden ze meest als kompleet gezin doorgezonden naar de vernietigingskampen in het oosten.
Toen in september 1944 Zuid-Nederland was bevrijd, brak er paniek uit bij de NSB-ers ('Dolle Dinsdag'), velen vluchtten met hun gezinnen naar Duitsland. Een groot aantal NSB-ers belandde in Lüneburg. Op bevel van hun leider Anton Mussert keerden de 'Lüneburgers' terug naar Nederland.
Omdat de bevolking deze groep nu niet bepaald met open armen ontving, werden honderden vrouwen en kinderen in het kamp 'De Beetse' te Sellingen ondergebracht.
Onderstaande Werkkampen zijn ook gebruikt als interneringskamp.
- In Friesland; Ybenheer en Oranje te Fochteloo, De Witte Paal te St. Johannesga
en It Petgat te Blesdijke.
- In Groningen; De Beetse te Sellingen en De Slikken te Westernieland.
- In Drenthe; De Fledders te Norg en Diever B te Oude Willem.
- In Overijssel; De Conrad te Rouveen, Molengoot te Collendoorn en
Beenderribben te Scheerwolde.
- In Gelderland; De Wittebrink te Hummelo.
Kamp Wezep,
Beste,
Ik zie in mijn ogen foutieve informatie staan bij de omschrijving van kamp Wezep.
Mijn opa heeft daar enige tijd doorgebracht en ik heb van hem 1 document dat hij daar gekregen heeft wegens goed gedrag.
De jaartallen die U opgeeft zijn : Kamp Wezep te Wezep, 1947-1950
Het briefje dat ik in mijn bezit heb en waarvan ik U een scan kan en wil sturen is gedateerd 2 April 1946.
Dit toont aan dat het kamp al eerder dan 1947 actief was.
Met vriendelijke groet,
Sjoerd van de Wal
Kamp Kattebeek in de gemeente Valkenburg-Houthem
In het klooster Ravensbosch van de paters Oblaten aan de rand van Arensgenhout, vorderde het Militaire Gezag in april 1945 het grootste deel van het gebouw voor internering van een duizendtal vrouwen, die – al dan niet bewezen – in de oorlogsjaren ‘fout’ waren geweest. Op volgepropte Engelse legerwagens kwamen de eerste 182 vrouwen op 21 april 1945 op Ravensbosch aan. In de week van 23 tot 29 april volgden bij honderden de overigen, totdat de 1000 overschreden was.
In het klooster verbleven ook nog paters en studenten. De bevrijding van Nederland op 5 mei 1945 leidde tot een explosie van vreugde bij studenten en paters, maar ook bij een deel van de vrouwen, die nu op invrijheidstelling rekenden. Op 22 mei volgde een ‘tweede explosie’, toen de vrouwen in het interneringsgedeelte in opstand kwamen tegen de strenge bewaking, tegen het slechte eten en tegen de veel te trage afwikkeling van hun zaken. De opstand liep met een sisser af doordat men korte tijd ook delen van de ruimtes van de paters in gebruik nam en de kampcommandant op alle onderdelen verbeteringen beloofde.
Het Militaire Gezag moest dus iets doen en liet het oog vallen op het grote leegstaande Ignatiuscollege van de paters Jezuïeten, dat op een steenworp afstand lag. Dat gebouw was echter al beloofd aan de Staatsmijnen als gezellenhuis voor de nieuwe mijnwerkers. De Oblaten gingen bemiddelen met als resultaat dat de mijnwerkers naar Ravensbosch gingen en de 1000 vrouwen overgebracht konden naar het Ignatiuscollege aan de Stoepert. De gebouwen van het Ignatiuscollege werden in de herfst van 1945 in gebruik genomen als detentiekamp. Uit alle delen van het land werden hierin ruim 1600 NSB-ers gedetineerd. Het geheel werd middels prikkeldraadversperringen van de bewoonde wereld afgesloten. Na opheffing van het detentiekamp heeft het grote gebouw van 1948-1961 leeggestaan. Daarna kreeg het andere bestemmingen.
Het is best mogelijk dat dit detentiekamp "Kamp Kattebeek" heette. Het gebied waarin het v.m. Ignatiuscollege ligt, heette vroeger ook Kattebeek, naar het kleine beekje de Kattebeek dat door dit gebied stroomde. Tegenwoordig spreekt men van Broekhem-Noord.
Geraadpleegde bronnen:
- Een eeuw Oblaten op Ravensbosch / Huub Keulen. – In: Geulrand (1985) nr. 10 (april), p. 39-42, nr. 11 (juli), p. 66-71 en nr. 12 (okt.), p. 28-35
- Van Jezuïetencollege tot Academie voor Bewustzijnsontwikkeling / H.J.M. Keulen. – In: Jaarboek Historische en Heemkundige Studies in en rond het Geuldal, (1996), p. 185-224
Kamp Kattenbeek in Valkenburg (Zuid Limburg)
Ik ben op zoek naar de plaats waar Kamp Kattenbeek in Valkenburg (L) zich bevonden zou kunnen hebben. Er staat nog een tamelijk verwaarloosd gebouw dat nu "Ravensbos" heet. Werd in 1893 gebouwd als Jezuïtenklooster. Zij moesten er in 1942 uit, toen werd er een SS-Reichsschule in gevestigd. Daarna heeft het dienst gedaan als lazaret en als tijdelijke gevangenis (politieke delin-quenten?) Gemeente-Archief Valkenburg heeft van deze laatste 2 punten geen documentatie Tussen 1964 en 1985 woonden er de Zusters Franciscanessen en werd het gebruikt als bejaardenhuis. Nov.2001 heeft er een grote brand gewoed . Later werd het verkocht aan de Stichting Transcendente Meditatie. In 1945 werd dit kamp bestuurd vanuit Kamp Maastricht.
Vraag: zit ik goed met de aanname dat Kamp Kattenbeek in dit gebouw zat?
Ook het Kamp in Weert (L) staat niet op de lijst. Was gevestigd in een voormalig Arbeidsdienst-
kamp vlak bij Sluis 16 in de Zuid-Willemsvaart. Gedetineerden moesten daar werk verrichten in de keuken van de Van Horne-Kazerne.
Eventuele aanvulling op deze lijst
1.In Amstelveen (destijds gemeente Nieuwer-Amstel) werden politieke delinquenten allereerst geïnterneerd in het gebouw “Kweekschool van het Leger de Heils” aan de Amsterdamscheweg, kortweg genoemd “het Leger des Heils”. Dat was in de meeste gevallen maar voor een paar dagen waarna de gedetineerden werden overgebracht naar andere locaties. Of het “Leger des Heils” daarmee de status van interneringskamp heeft kan ik niet beoordelen. Mijn beide ouders zijn hun interneringsperiode in elk geval daar begonnen.
2.Na enkele dagen in het Leger des Heils, werd mijn vader overgebracht naar het “Fort de Drecht”, aan het Amstel-Drechtkanaal (destijds De Drecht), iets ten zuiden van Uithoorn. Met een klein aantal andere gedetineerden heeft hij daar enkele maanden doorgebracht. Er moest vooral duitse munitie worden geteld en verpakt.
Omdat de “Kweekschool van het Leger des Heils” en het “Fort (aan) de Drecht” in de lijst niet voorkomen vermeld ik dat hier
Kamp Groot Eiland in Axel
Fragment uit het in april te verschijnen 'Hannelore. Kind van een Duitse moeder in oorlogstijd' door Jan J.B. Kuipers (tekst)/G.P. Kuipers (interviews), Vlissingen, Den Boer/de Ruiter:
"De omstandigheden in Ellewoutsdijk steken nog gunstig af bij die van het kamp op Groot Eiland bij Axel in Oost Zeeuws-Vlaanderen, waar ronduit erbarmelijke toestanden heersen en de behandeling zeer slecht is. Predikanten van de ring Axel spreken in november 1944 de vrees uit dat er ‘dezelfde maatregelen werden toegepast, welke steeds bij de Nazi’s veroordeeld zijn’."
Dit kamp, snel ingericht na de bevrijding van Zeeuws-Vlaanderen, staat nog niet op uw lijst.