Nieuwsarchief

RVU documentaire: Opa, oma, was u bang in de oorlog?, 3 mei 2010
Veel jongeren van nu weten niet veel meer van de Tweede Wereldoorlog en vaak ook niets over de ervaringen van hun grootouders in de oorlog. Grootouders waren als kind vaak getuige en slachtoffer van gebeurtenissen die zij totaal niet konden plaatsen en die als boze dromen voorbijtrokken.
In deze documentaire vertellen zes grootouders over hun kindertijd aan hun kleinkinderen. Waaronder: Jeannette (72) verbaasde zich weleens over het mooie speelgoed dat ze opeens had in de oorlog. 'Dat is van kinderen die verhuisd zijn en die hebben het niet meer nodig,' zei haar moeder. Jaren later begreep ze dat het speelgoed van weggevoerde joodse kinderen was, en dat haar vader NSB-er was, waar ze erg onder heeft geleden. Kleindochter Nivedita (20) wil haar oma helpen om het verleden te verwerken.
Klik hier om de uitzending via Uitzendinggemist.nl te kunnen bekijken.

NOS-item over het CABR in Den Haag, 2 mei 2010
Dossiers van politiek foute ouders worden veel geraadpleegd bij het Nationaal Archief. Weinig andere archieven roepen bij de gebruiker zoveel emoties op als het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), na de oorlog gebruikt voor de berechting van ruim 300.000 verdachten. Het is sinds tien jaar ondergebracht bij het Nationaal Archief in Den Haag.
Reportage: 'Vier kilometer foute Nederlanders', gemaakt door Pauline Broekema en uitgezonden zaterdag 2 mei jl. journaal van 20.00 uur.
Klik voor de reportage hier.

Historicus Van Roekel:'Nederlandse Waffen-SS'ers namen deel aan Holocaust'
Nederlanders die tijdens de Tweede Wereldoorlog vochten in de Duitse Waffen-SS waren betrokken bij de moord op Joden in de Sovjet-Unie. Historicus Evertjan van Roekel heeft hiervoor bewijzen gevonden in dagboeken. In Historisch Nieuwsblad (3/2010) laat Van Roekel geen spaan heel van de bewering van Nederlandse oostfrontveteranen, dat zij slechts gewone soldaten waren.'
Ga voor meer informatie naar de website van Historisch Nieuwsblad.
Het volledige artikel is verschenen in Historisch Nieuwsblad nr 2 (2010), dat op 25 februari jl. is verschenen.

Nieuw: onthullend boek over de omgang met collaborateurs, december 2009
Koos Groen heeft voor zijn boek Goed en niet fout grondig archiefonderzoek gedaan in voornamelijk het Nationaal Archief in Den Haag. Zijn conclusie is dat de behanding van van zo'n 150.000 Nederlanders die 'fout' waren of daarvoor werden aangezien, 'ronduit schandalig' is geweest.

Uit het boek van Groen blijkt dat kort na de bevrijding vele verdachte personen lukraak werden opgepakt. 100.000 mensen zijn maanden, soms jaren, vastgehouden zonder dat het tot een proces kwam. In de meeste gevallen werden mensen niet opgepakt om wat ze gedaan hadden, maar voor wat ze dachten en aanhingen. Volgens Groen bevonden zich onder de opgepakten duizenden onschuldigen die het slachtoffer waren van verklikkers.

Uit het boek Fout en niet goed blijkt - wat ook al uit eerdere onderzoeken bleek - dat de algehele situatie in de interneringskampen voor collaborateurs beroerd was. In de ongeveer 300 plekken waar zij werden opgesloten vond stelselmatige mishandeling, ondervoeding en seksuele intimidatie plaats. Uit de archieven die bewaard zijn gebleven blijkt ook dat zeker duizend mensen zijn omgekomen door moord of uithongering.

Na hun vrijlating - vaak zonder enige vorm van proces - werden 'fout' bestempelde mensen paria's in de Nederlandse samenleving. Hun eigendommen was hen afgenomen en ze werden met de nek aangekeken. De laatste constatering van Groens is dat de Nederlandse regering een passieve houding aannam ten opzichte van deze omgang met collaborateurs. De wederopbouw en het behoud van Indië werd belangrijker geacht.

Koos Groen, Fout en niet goed. De vervolging van collaboratie en verraad na de Tweede Wereldoorlog (2009).

Dick Woudenberg in KRO's De Wandeling, december 2009

In KRO De Wandeling het verhaal van NSB-kind Dick Woudenberg die is opgegroeid in een fanatiek NSB-gezin. Zijn vader, Hendrik-Jan Woudenberg, was een van de eerste leden van de NSB. Dicks zus zit bij de jeugdstorm en zijn broer wordt later SS-officier. Als zijn vader in 1937 voor de NSB toetreedt tot de Tweede Kamer, wordt Dick op school steeds vaker gepest. Hij wordt uitgemaakt voor zoon van een landverrader en hij is dan ook blij als hij wordt toegelaten tot Hitlers eliteschool, de Reichsschule in Valkenburg. Hier zal hij worden opgeleid voor een hoge functie in het Groot Germaanse Rijk.
Het nationaal-socialisme kwam al vroeg het gezin Woudenberg binnen. Vader Hendrik-Jan was een van de eersten die begin jaren dertig lid werd van de NSB. NSB-voormannen als Mussert en Rost van Tonningen kwamen geregeld bij het gezin Woudenberg over de vloer. Op Hitlers eliteschool wordt het jongetje Dick opgevoed in het nationaal-socialistische, hiërarchische denken. Woudenberg: “Wij werden gehersenspoeld, het was als een infuus, waarbij er elke dag een druppel vergif in je bloed kwam. Wij hunkerden toen naar dit vergif.”

Hitler was voor Dick en de andere jongens op de eliteschool het grote voorbeeld. “Hitler was iemand die wij zeer bewonderden. Hij was bovenmenselijk en onaantastbaar. Ik droeg zijn foto op mijn hart.”
Maar als in 1945 Duitsland de oorlog verliest, wordt Dick gevangengenomen en belandt hij uiteindelijk in kamp Vught. Hier dringt langzaam tot hem door welke oorlogsmisdaden er in de concentratiekampen zijn gepleegd en verliest Dick alles waarin hij geloofde.

Het interview met Dick Woudenberg is in twee delen (11 en 18 december 2009) uitgezonden bij de KRO. Klik op onderstaande links om naar de website van KRO De Wandeling te gaan en beide uitzendingen te kunnen bekijken.
Deel 1, 11 december 2009 klik vervolgens op: open deze video in een popup
Deel 2, 18 december 2009

Tekst: website KRO De Wandeling

Nieuw boek verschenen over de NSB, november 2009
In het interbellum kwamen in Nederland allerlei kleine radicale partijen op, geïnspireerd door het Italiaanse fascisme van Mussolini. De meeste verdwenen in korte tijd, doorgaans na inmenging van querulanten en politieke dwaallichten (de parallel met het heden dringt zich op). De Nationaal Socialistische Beweging van ir. Anton Mussert, opgericht in 1931, was de eerste extreem-rechtse partij die langer standhield. De historici Te Slaa en Klijn beschrijven hoe de NSB haar eigen nationale variant van het fascisme probeerde te ontwikkelen, maar zich niet kon onttrekken aan de invloed van Hitlers Derde Rijk. Het ‘Nederlandsche nationaal-socialisme’ kreeg daardoor steeds meer nazistische trekjes.
Robin te Slaa en Edwin Klijn, De NSB. Ontstaan en opkomst van de Nationaal Socialistische Beweging, 1931-1935 (Amsterdam 2009).
Lees hier een recensie over het boek van het Historisch Nieuwsblad

Boek over Operatie Black Tulip, oktober 2009
In september 1946 begon de Nederlandse regering met het verwijderen van mensen met een Duitse nationaliteit uit Nederland. Zij werden van hun bed gelicht, in kampen opgesloten en daarna de grens overgezet. Hun bezittingen moesten ze achterlaten. Operatie Black Tulip was begonnen. Voor Duitsers die zich tijdens de oorlog 'oprechte vrienden van Nederland' hadden getoond, maakte de regering een uitzondering, maar bewijzen daarvan waren moeilijk te leveren.
Aanvankelijk steunde de Nederlandse bevolking dit uitzettingsbeleid. Maar langzamerhand bleek dat er ook mensen opgepakt werden die dat niet verdienden. Hoewel de uitzettingen en kampen steeds heveriger protesten opriepen, werd het beleid pas in 1949 helemaal stopgezet.
Sintmaartensdijk en Nyland geven een overzicht van de navrante geschiedenis aan de hand van de lotgevallen van enkele families die dit overkwam.
Jan Sintmaartensdijk en Yfke Nijland, Operatie Black tulip. De uitzetting van Duitse burgers na de oorlog (Amsterdam 2009).

Operatie Black Tulip onderwerp in OVT van 20 en 27 september 2009
Niet lang na de bevrijding nam de Nederlandse regering maatregelen om de in Nederland wonende Duitsers de grens over te zetten. Duizenden 'Moffen' die louter op grond van hun Duitse paspoort, vaak samen met hun Nederlandse vrouw en kinderen, in vrachtwagens werden gedeporteerd. Dank zij het verzet onder de bevolking bloedden de acties eind 1948 dood.
Klik hier om via de internetsite van OVT het eerste deel van Het Spoor Terug te beluisteren.
Klik hier om via de internetsite van OVT het tweede deel van Het Spoor Terug te beluisteren.

Hart van Nederland over interviewproject Cogis, 16 september 2009
Het SBS6-programma Hart van Nederland besteede aandacht in haar uitzending aan het interviewproject dat Cogis in opdracht van het ministerie van VWS uitvoert. In het kader van dit interviewproject over heropvoeding van zogenoemde Jeugdige Politieke Delinquenten is Arjen de Groot (80) geïnterviewd door Hart van Nederland. Ceciel Huitema, als projectleider Oral History, schetst kort het doel van het interviewproject.
Klik hier om de uitzending te bekijken.

Arjen de Groot schreef ook zijn verhaal voor het Open Archief. Klikt u hier voor zijn verhaal.

Kind van Duitse militair op zoek in tv-programma In de familie (RVU)
In het televisieprogramma van de RVU, In de familie(gemaakt door Bromet & Dochters) gaat Harold op zoek naar de identiteit van zijn Duitse vader. Hij denkt dat zijn tante meer weet en gaat bij haar op bezoek. Uitzending van 8 september 2009.
Klik hier om de uitzending via uitzendig gemist te bekijken

Krantenartikel in De Gelderlander van 5 september 2009
Vijfenzestig jaar geleden was het Dolle Dinsdag, de dag waarop veel vrouwen en kinderen van NSB'ers naar Duitsland vluchtten omdat verwacht werd dat Nederland door de Geallieerden bevrijd zou worden. Naar aanleiding hiervan stond in De Gelderlander het artikel 'Echt bevrijd zijn we nooit'. Op dezelfde pagina stond een verwijzing naar het Open Archief.
Lees hier het artikel 'Echt bevrijd zijn we nooit'

Artikel in het Reformatorisch Dagblad van 4 september 2009 over Dolle Dinsdag
In het kader van 65 jaar na Dolle Dinsdag verscheen deze week in het Reformatorisch Dagblad een interview met mevr. K. Umbach-Brandsma, waarin zij vertelde over haar herinneringen aan 5 september 1944, de dag waarop het gezin Brandsma op de vlucht sloeg voor de Geallieerden.
Ook werd in dit artikel het Open Archief genoemd.
Klik hier om het artikel te kunnen lezen.

Mevr. K. Unbach-Brandsma werd voor het Open Archief begin dit jaar geinterviewd door Ceciel Huitema. Haar verhaal kunt u hier lezen.

Artikel in het Algemeen Dagblad naar aanleiding van nieuw interviewproject
Het Algemeen Dagblad schonk zaterdag 29 augustus jl. aandacht aan het nieuwe interviewproject van Cogis over heropvoeding na de bezetting van zogenoemde Jeugdige Politieke Delinquenten. Gerrit Bothof vertelde in dit artikel over zijn ervaringen in verschillende jeugdkampen.

Artikel: 'Ik was 15 en zat bij de SS' in De Telegraaf van 22 augustus 2009
In het kader van een nieuw Oral History-project van Cogis, waarbij 'kinderen van 'foute' ouders' worden geïnterviewd die na de bezetting door de regering bestempeld werden als 'Jeugdige Politieke Delinquenten' en daarom werden 'heropgevoed' in speciale tehuizen of pleeggezinnen, , kwam De Telegraaf zaterdag 22 augustus 2009 met een paginagroot artikel. Arjen de Groot vertelt in het artikel zijn ervaringen als vijftienjarige bij de SS en over zijn 'heropvoeding'.

Radioreportage EO: Kind van schaamte
Het EO-radioprogramma Dit is de dag zond in de week van 11 augustus 2009 de reportage Kind van schaamte uit. In het eerste deel kwam Albert van Aldijk aan het woord, een kind van een Duitse soldaat en een Nederlandse moeder.
Beluister hier het radiofragment

Albert van Aldijk scheef zijn verhaal ook voor het Open Archief. Klik hier voor zijn verhaal.

Interview met dochter van NSB'er in De Telegraaf van 2 mei jl.
Carla van der Kruijt-Iwema, die haar ook op het Open Archief heeft verteld, is door De Telegraaf geinterviewd over haar jeugd die grotendeels in het teken stond van pesterijen.
Klik hier om het digitale artikel te lezen.

Interview met dochters van NSB-ers in Opzij
In het meinummer van Opzij is een artikel geweid aan dochters van NSB-ers.
Helaas kan niet verwezen worden naar het digitale artikel.

Interview met Gerrit Bothof in Friesch Dagblad van 3 mei 2009
Naar aanleiding van een brief van het synodebestuur van de Protestantse Kerk in Nederland aan de kerkenraden om rond 4 en 5 mei aandacht te schenken aan het onrecht dat veel NSB'ers is aangedaan na de bevrijding.
Klik hier om het interview te lezen.

Nieuw boek: Besmette jeugd. Kinderen van NSB'ers na de oorlog
Van Ismee Tames, onderzoeksters bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), verscheen deze week het boek Besmette jeugd. Kinderen van NSB'ers na de oorlog. Hierin schetst ze een beeld van de naoorlogse jaren. Om te voorkomen dat er in een volgende oorlog opnieuw een groep collaborateurs zou opstaan, moesten de kinderen van ‘foute’ Nederlanders zo snel mogelijk worden geïntegreerd en onzichtbaar gemaakt. Deze geforceerde integratie had vaak een averechts effect: kinderen voelden zich afgewezen en in het nauw gebracht.
Op 19 april 2009 was Ismee Tames te gast in het geschiedenisprogramma OVT. Klik hier om het fragment te beluisteren door te klikken op Audio OVT 19 april 2009 uur 2

Andere Tijden wijdt uitzending aan de Reichsshule voor jongens
Ze werden uitgekozen op intelligentie, moed en raskenmerken: Nederlandse jongens, opgeleid om ooit hooggeplaatste nazi’s te worden. Andere Tijden over de Reichsschule, de school die een nieuwe elite moest voortbrengen.Klik op onderstaande link om de uitzending te bekijken:
<a border="0" href="player.omroep.nl/embed/aflevering/9256232" target="_blank"><img border="0" src="u.omroep.nl/b/embed/aflevering/09/256/9256232.png" /></a>

Twee broers op zoek naar de geschiedenis van hun vader
De Belgische zender Canvas zond dinsdagavond 7 april jl. in het televisieprogramma Verloren Land de zoektocht uit van de broers Jan en Chris de Smet. Hun vader had tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijwillig voor de Duitsers gewerkt. Samen met een historicus en tijdgenoten van hun vader reconstrueren ze zijn verhaal.
Klik hier om naar de site van het programma te gaan

Nieuw boek over liquidaties van het verzet
Eind maart verscheen het boek Recht op wraak. Liquidaties in Nederland, 1940-1945, geschreven door historicus Albert Oosthoek en journalist Jack Kooistra.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoordden verzetsgroepen in Nederland meer dan vijfhonderd Duitsers, NSB'ers, collaborateurs en lastige onderduikers. In het boek wordt kritisch gekeken naar de liquidaties van vlak voor en vlak na de bevrijding. Ook worden vraagtekens geplaatst bij de vele zelfmoorden door Duitsers en Duitsgezinde Nederlanders.

In het schemergebied tussen recht en wraak werden in de Tweede Wereldoorlog meer dan 300 mensen in Nederland omgebracht door het verzet. Militairen en bestuurders werden weloverwogen door het verzet geliquideerd omdat ze een gevaar vormden voor hun omgeving. Collaborateurs, onbetrouwbare verzetsmensen en gevaarlijke onderduikers vormden ook een doelwit. Anderen vielen om dubieuze redenen en zelfs misverstanden. En bij een aantal slachtoffers was woede en wraak het voornaamste motief.

Lees hier het artikel in het Algemeen Dagblad van 31 maart 2009 >>

Verhaal van NSB-dochter in programma De Wandeling
In het televisieprogramma De Wandeling van de KRO vertelden Tineke van Hal en Rozette Kats afgelopen vrijdag 13 maart hun jeugdherinneringen als respectievelijk dochter van een NSB'er en omgekomen joodse ouders. Op inititatief van Herinneringscentrum Kamp Westerbork geven beide vrouwen samen gastlessen op scholen.
De uitzending van De Wandeling van 13 maart 2009 kunt u bekijken door op onderstaande link te klikken. Klik daarna op bekijk video in het rechter vak.
Naar de uitzending

Nieuwe website over Tweede Wereldoorlog
De nieuwe website www.wo2online.nl - vanaf 16 maart jl. online - streeft naar een zo compleet mogelijk overzicht van beschikbare, maar vooral betrouwbare kennis over de Tweede Wereldoorlog. Voor een zeer brede doelgroep: van kinderen die een werkstuk voorbereiden tot ouderen die terugblikken op een aspect van de Tweede Wereldoorlog dat hun eigen verleden raakt. Met een telkens wisselende online tentoonstelling en een groot overzicht van beschikbare bronnen is www.wo2online.nl de centrale plek voor informatie over de Tweede Wereldoorlog op internet.

www.wo2online.nl is tot stand gekomen uit een samenwerking van musea en instellingen in Nederland (onder andere Cogis) om iedereen die geinteresseerd is in een aspect van de Tweede Wereldoorlog via internet snel aan betrouwbare informatie te kunnen helpen.

'Het NSB-verleden zit Nederland niet lekker'
'Mussert was een gewiektste, inhalige politicus. Antisemitisch als dat goed uitkwam. Hij wilde de fascistische, nationaalsocialistische revolutie. Dus heiligde het doel alle middelen. Dat is de conclusie van de Utrechtse Tessel Pollmann. Zij doet met haar project Mussert & co archiefonderzoek naar de NSB-leider en zijn vertrouwelingen.' Lees het volledige krantenartikel in het Algemeen Dagblad van 21 februari 2009 >>

Naschrift Godert van Colmjon
Journalist Godert van Colmjon scoorde als tiener hits met The Butterflies. Het NSB-verleden van zijn familie bepaalde zijn wereldbeeld. Naar aanleiding van zijn overlijden publiceerde Trouw op 26 januari 2009 een naschrift. Lees hier het hele krantenartikel >>

Verzetsvrouwen vingen NSB kinderen op
Op 13 januari 2009 gaf Ismee Tames van het NIOD een lezing over verzetsvrouwen die na de bezetting NSB kinderen, wiens ouders geinterneerd werden, opvingen. Een verslag van haar lezing staat te lezen in een artikel van het Historisch Nieuwsblad van januari 2009.
Lees hier het artikel geschreven door Bas Kromhout >>

'Crimineel vastgoedcircuit verdiende grof geld aan Jodenvervolging'
'Malafide makelaars werden tijdens de Tweede Wereldoorlog steenrijk door de handel in geroofde Joodse panden en het witwassen van fout geld. Klanten waren er genoeg: van ‘bunkerbouwers’ en NSB’ers tot banken en gemeenten. Een reis door de criminele vastgoedwereld van Amsterdam tijdens de bezetting. '
Lees hier het gehele artikel van het Historisch Nieuwsblad van januari 2009 >>

'Alleen radicale nazi's vonden Mussert een saaie burgerman'
'Het beeld van Mussert als saaie burgerman is aan revisie toe. In hun begrijpelijke ijver om de NSB-leider belachelijk te maken, hebben historici zich ten onrechte laten leiden door het oordeel van radicale nazi’s.'
Lees het volledige artikel van het Historisch Nieuwsblad van december 2008 >>

'Westerbork herdenkt vergeten geschiedenis'
'De vernedering was groot. De moeder van Fred Mouw moest al haar sieraden afstaan in kamp Westerbork. Haar Joodse man was verraden en zij en de zesjarige Fred voegden zich bij hem in het doorgangskamp. De keurig geklede man achter het tafeltje borg de sieraden op in een doosje, waarna de echtelieden elkaar weerzagen. Het was eind 1944.'
Lees hier het volledige artikel van Karin Sitalsing in de Volkskrant van 3 december 2008 >>

'Joden en NSB'ers in hetzelfde kamp'
'Zijn vader was verzetsman, zijn grootvader NSB’er. „Als het andersom was geweest, was ik waarschijnlijk geen directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie geworden”, zei prof. dr. J. C. H. Blom maandag in Herinneringscentrum Kamp Westerbork.'
Lees hier het volledige artikel van L. Vogelaar in het Reformatorisch Dagblad van 2 december 2008 >>

'Verzwegen periode op historisch beladen grond'
'Een heel dun boekje. Meer werd er niet geschreven over de naoorlogse geschiedenis van het Kamp Westerbork. Dat is volgens historicus Bas Kortholt niet voor niks. De periode 1945-48 is een bijzonder pijnlijke. In iets meer dan vier maanden tijd stierven 89 'foute' Nederlanders en pleegden de mensen die orde en gezag moesten herstellen ernstige misdrijven tot verkrachtingen aan toe.'
Lees hier het volledige artikel van Olof van Joolen in het Algemeen Dagblad van 1 december 2008>>

De bevrijding van Kamp Westerbork: ontmoeting tussen slachtoffers en daders
De in het voorjaar en de zomer van 1945 bevrijde joodse gevangenen in Kamp Westerbork werden ingezet bij de bewaking van 'foute' Nederlanders. Zelfs kinderen, zoals de latere politicus en burgemeester Ed van Thijn, moesten NSB’ers, SS’ers en andere van collaboratie verdachte Nederlanders bewaken. Dat leidde tot grote spanningen, zo blijkt uit onderzoek naar de jaren 1945-1948 waarvan Herinneringscentrum Kamp Westerbork woensdag de resultaten naar buiten bracht. Het afstudeeronderzoek is uitgevoerd door Bas Kortholt onder begeleiding van prof. dr. D.F.J. Bosscher van de Rijksuniversiteit Groningen.
Een aantal kranten hebben hiervover gepubliceerd:
'Niet met de trein naar Westerbork', NOS Binnenlandredactie 30 november 2008>>
'Joodse kindjes moesten NSB'ers bewaken' in het AD van 26 november 2008>>
'Joden bewaakten NSB'ers in De Pers van 26 november 2008 >>
'Bevrijde Joden bewaakten NSB'ers' in De Telegraaf van 26 november 2008 >>

Tweedelige documentaire over interneringskamp Westerbork op TV Drenthe
Hierin komen vier mensen aan het woord waarvan de levens zijn verbonden met dit deel van de geschiedenis. Samen vertellen zij het verhaal van de drie jaar waarin Kamp Westerbork een interneringskamp was voor verdachten van collaboratie. Het verhaal gaat over het dagelijks leven in het kamp, het gebrek aan voedsel, de aanvankelijk slechte behandeling van de geinterneerden, hun hoop en hun wanhoop. Hun verhaal wordt aangevuld met commentaar van historicus Bas Kortholt die de geschiedenis van het interneringskamp onderzocht, en directeur Dirk Mulder van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork, en uiteraard veel, voor het eerst getoond, archiefmateriaal. Uitgezonden op 26 november en 3 december 2008
Bekijk hier de uitzendingen >>

Anneke Brouwers is één van de vier mensen die voor deze documentaire werden geïnterviewd. Haar vader was als NSB'er gevangen genomen in Kamp Westerbork. Anneke's verhaal is te lezen op het Open Archief.

Neem ook eens een kijkje op de pagina Het Open Archief in de media >>