Gevonden

Na de wat voorzichtige oproepjes op internet krijg ik soms E-mails van mensen die van Sander indirect hebben gehoord door verhalen van hun familie. Een enkeling beweert zelfs dat ze hem persoonlijk hebben gekend. Een ander heeft informatie over zijn levenswandel en meldt me zaken die ik voor het eerst hoor. Zo kom ik in contact met een leraar uit Assen die rechtzaken en uitspraken bestudeert van het bijzonder gerechtshof waarbij doodvonnissen zijn uitgesproken. Hij is een kei in zoeken in archieven op internet en komt steeds met nieuwe gegevens. Ronduit bizar is dat hij mailcontact heeft gehad met een naar Australië geëmigreerde zoon van een ambtenaar in die beroepsmatig aanwezig moest zijn als getuige bij de executie van Sander van D. en Jan L. op woensdag 16 november 1949. Dit verhaal had hij van zijn overleden vader gehoord. Ook komt hij er achter waar Sander is begraven na zijn executie, op een anoniem graf maar wel genummerd in Groningen. Ik krijg krantenkopieën van de rechtzaak toegestuurd uit december 1947. Verslagen waar ik niet vrolijk van werd. Uit ons veelvuldig mailcontact ontstaat een soort vriendschap en ik houd hem op de hoogte over mijn vorderingen. Een merkwaardig verhaal is dat de vader van die leraar tijdens de oorlog in Assen door Sander is aangehouden en na verhoor is vrijgelaten. Ik krijg mailcontact met familie die door Sander hun geliefden hebben verloren. Ik kom er achter dat een boekje is uitgegeven over het drama uit Vledder waaraan Sander en zijn maat schuldig zijn geweest. Dit boekje is nu in mijn bezit. De titel luidt: "Waarom ben je niet ondergedoken?" van Rut van de Pol, herinneringen aan de Nederlandse arbeidsdient (NAD) en Reicharbeitsdienst (RAD). Uitgeverij: Brabantia Nostra, Vogelenzanglaan 3 4835 EL Breda. Het gedenkteken van de slachtoffers van Sander staat boven op hun schuilplaats in Doldersum, de datum moet 8 september 1944 geweest zijn. In dit boekje staat helder en duidelijk beschreven hoe het drama is voltrokken. Op bladzijde 38 vond ik een afdruk van een krantenbericht waarin de doodstraffen werden geeist bij de bijzondere raad van cassatie door het gerechtshof te Leeuwarden voor de daders. De cassatie werd afgewezen en procureur viscaal eiste opnieuw de doodstraf. Met zijn ultieme straf heeft Sander zijn familie, vrouw, kind en ook later mij veel leed en schaamte bezorgd.

Weken, maanden en jaren glijden voorbij, ik sla soms lange perioden over met mijn zoektocht. Van Henry geen spoor. Met veelvuldig surfen op internet stuit ik in het vroege voorjaar van 2006 op een site genaamd: speurneusje.nl die verloren familieleden voor je opspoort. Ik weet niet welke bronnen ze gebruiken maar het is het proberen waard, je hoeft pas te betalen als zij de gezochte persoon voor je vinden. Na overboeking van 30 euro geven zij een contact adres. Mijn halfbroer Henry is nog steeds onvindbaar en ik stuur de gegevens die ik van Henry heb, zijn geboortedatum, geboorteplaats, de plaatsen waar hij vermoedelijk heeft gewoond. Ik wacht af, er gaan enkele weken overheen en ik vergeet de opdracht tot ik plotseling een mail krijg dat hij gevonden is. Ik maak 30 euro over en ik krijg het adres waar hij moet wonen zonder telefoonnummer, ik vermoed dat die geheim is zijn achternaam komt niet in het telefoonboek voor. De woonplaats is Leusden enkele kilometers van Amersfoort! Het voor oningewijden niet te beschrijven wat er door mij heen gaat. Ik weet niet wat te doen. In de avondschemering rijd ik met Joke naar de straat waar hij moet wonen, het is dichtbij het Valleikanaal, hetzelfde afwateringskanaal waarop wij een paar kilometer stroomafwaarts vanuit onze woonkamer in Amersfoort uitzicht hebben. Het kanaal waar Anton Mussert als jong waterbouwkundig ingenieur aan heeft gewerkt, was hij later maar niet in de politiek gegaan! We rijden door de straat en parkeren in een volgende zijstraat om uit te stappen en de straat nog eens door te wandelen. We kijken quasi toevallig het huis in als we voorbij komen, er zit niemand binnen. Ik durf niet aan te bellen. We lopen via een poort langs de achterkant van het huis terug naar onze auto. We hebben gezien dat het huis te koop staat! Thuis aangekomen kijk ik gelijk op Funda.nl en bestudeer de inrichting, het ziet er wat strak en modern ingericht uit, niet iets voor een man die in 1940 geboren is maar ik kan me vergissen. Hoe maak ik zo snel mogelijk op een fatsoenlijke manier contact voor dat hij opnieuw verdwijnt als zijn huis is verkocht. Het is spannend geworden.

Ik besluit een brief op te stellen waarvan de letterlijke tekst is als volgt en die aan Henry toe te sturen.

Amersfoort, 10 april 2006

Geachte heer van D.,

Na een lange en intensieve zoektocht heb ik u dan eindelijk gevonden. Vanwege de familiegeschiedenis was het belangrijk tijdens mijn zoektocht onze wederzijdse privacy te garanderen en te respecteren. In alle stilte en voornamelijk alleen heb ik mijn speurwerk verricht.

Ik zal mij eerst eens voorstellen Ik ben Koos Snijder, oud 60 jaar, gehuwd, vader en grootvader. Ik ben geboren onder de naam Jacobus Marius Johannes van O. op 6 december 1945 in kamp Westerbork in Drenthe. Mijn ongehuwde moeder was tijdens mijn geboorte in dit kamp geïnterneerd. Nadat zij in november 1947 vrijkwam kon zij niet meer terug naar haar woonplaats en is zij met mij naar een vriendin in Haarlem vertrokken om een nieuw leven op te bouwen. Mijn moeder leerde daar in 1951 mijn stiefvader kennen en van hem draag ik nu zijn achernaam. In Haarlem ben ik opgegroeid. Ik ben daar gehuwd en mijn kinderen zijn in deze stad geboren. Eind 1994 ben ik door een reorganisatie op mijn werk verhuisd naar mijn huidige woonplaats Amersfoort. In december 2003 ben ik gestopt met mijn werkzaamheden.

Wat is nu de reden dat ik u zocht? Ik vind het moeilijk om dit enkele woorden te vertellen zonder in details te treden. Om het te inleiden moet ik eerst een stukje van mijn familiegeschiedenis vertellen. Hiervoor moet ik terug naar Drenthe in laatste maanden van 1944 en de eerste maanden van 1945. Mijn moeder was toen een vrijgezelle jonge vrouw van 22 jaar die nog thuis woonde en runde als oudste dochter de huishouding. Haar moeder (mijn oma) was kort daarvoor overleden, zij liet 7 kinderen achter. Haar vader (mijn opa) Jacobus Lubertus O. was boer en caféhouder op de oude Dordsedijk in Klazienaveen gemeente Emmen. Hij was landwachter en lid van de NSB. Op 6 oktober 1944 raakte hij betrokken bij een nachtelijke schietpartij waarbij hij dodelijk werd getroffen. De zaak werd onderzocht door politiemensen van de SD. Tijdens dit onderzoek en in de maanden die daarop volgden heeft zij een geheime liefdesrelatie gehad met een van de politiemensen. Uit deze relatie ben ik geboren.

Als kind van een ongehuwde moeder ben ik altijd nieuwsgierig geweest naar dat onbrekende deel van mij. Mijn moeder had altijd veel verhalen over de oorlog en het kamp maar wilde nooit zeggen wie mijn biologische vader was. Het zal nu een aantal jaren geleden zijn dat zij na lang aandringen van mijn kant plotseling een naam noemde van de man waarmee zij toen een relatie heeft gehad. Zij vertelde van de ritjes achterop de motor door de heidevelden. De naam was Sander van D. (geb. 02-09-1914 Amsterdam en overl.16-11-1949 Groningen). Deze naam zei mij toen nog niets maar vanaf dat moment ben ik aan een lange zoektocht begonnen in alle mogelijke archieven en plaatsen in Nederland. In de Haag kwam ik er achter dat Sander al in 1939 gehuwd was met uw moeder Neeltje Magraretha van R. (23-05-18).
In zijn dossier heb ik voor het eerst een foto van hem gezien en een foto samen met uw moeder. Ik mocht daar jammer genoeg niets uit kopiëren.
In 1998 las ik in het gemeente archief van Woudenberg zijn trouwakte uit 1939 en dat er sprake was van een geboorte van een zoon op 6 februari 1940 Henry Dirk. Ik was zeer verbijsterd en behoorlijk van mijn stuk gebracht, ik moet ergens een halfbroer hebben! Ik kan het mij zeer goed voorstellen nadat u het voorgaande heeft gelezen alles even moet verwerken. Een dergelijke geschiedenis heeft voor de betrokken partijen een emotionele kant die nog niet belicht is. Toch wil ik daar wel iets over kwijt.

Beste Henry, als ik dat zo mag zeggen, wij hebben vele punten van overeenkomst. Wij zijn als vreemden van elkaar afzonderlijk groot gebracht in een naoorlogse tijd die nog steeds verdeeld was in goed en fout. Wij zijn onschuldige kinderen uit een generatiegroep die veel geleden heeft onder de keuze van onze ouders. Wij hadden niets meer waarover wij trots konden zijn. Leven met een loyaliteitsconflict naar je gefrustreerde en beschadigde ouders. Angst voor ontdekking. Jaren van zwijgen. Voor velen heeft dat belemmeringen gegeven in de acceptatie, opleidingen, werk en relaties. Het liep als een rode draad door je leven. Ik heb daar veel stil verdriet over gehad. Ik denk dat dit bij u niet anders was. Voorlopig laat ik het even hierbij. Neemt u alstublieft de tijd om over alles na te denken. Heeft u dan nog vragen dan zal ik deze beantwoorden. Op een later tijdstip zou ik graag met u in contact willen komen. Dat zal voor ons beiden een uitermate spannend moment zijn. Ik stel voor dat u zelf de plaats en het moment uitkiest. Ik denk dat we elkaar veel te vertellen hebben. Ten slotte excuseer ik mij voor de ontsteltenis die deze brief bij u zal veroorzaken. Met spanning zal ik op uw antwoord wachten.

Met vriendelijke groet,

Koos Snijder

Na aantal dagen krijg ik de volgende handgeschreven brief van Henry terug.

Ermelo 24-04-06

Beste Koos snijder,

Ik Henry van D. heb jou brief met veel belangstelling gelezen. Ook dit is voor mij een totaal nieuwe ontdekking, heb hier nog nooit iets van gehoord of vernomen. Ik denk dat dit bij mijn moeder ook onbekend is of was. Helaas is zij al ruim 30 jaar geleden overleden. Ook ik heb een tweede vader gehad wat een bijzonder mens voor mij is geweest. Uit dat huwelijk heb ik een halfbroer en zus. Het verleden heeft ook mij parten gespeeld, mede maar niet alleen daardoor is mijn eerste huwelijk in 1985 geëindigd. In het jaar 1987 ben ik voor de tweede keer getrouwd, dit huwelijk heeft mij wel goed gedaan. Mijn huidige vrouw Marja heeft mij vooral in onze eerste jaren door de heel moeilijke situatie geholpen. Dit is dan even een beknopte levensloop, maar ik denk wel beste Koos dat wij elkaar meer te vertellen hebben. Het lijkt me dan ook wel prettig om nader met elkaar kennis te maken. Ik heb nog wel geprobeerd telefonisch contact te maken, maar jij hebt net zoals ik ook een blind nummer. Het adres waar ik ingeschreven sta is Leusden bij mijn dochter, maar mijn woonadres is Ermelo.Bij deze met een welgemeende vriendelijke groet. Na dit lezen kun je als je dat wilt telefonisch contact met mij opnemen, mijn adres en telefoonnummer is: .....

Henry van D.

Klik hier om naar Deel 6: De ontmoeting te gaan.