Literatuur

A

Aalders, Gerard, Berooid. De beroofde joden en het Nederlandse restitutiebeleid sinds 1945 (Amsterdam 2001).

Aalders, Gerard, Roof. De ontvreemding van Joods bezit tijdens de Tweede Wereldoorlog (Den Haag 1999).

Aarts, Petra G.H., Jeanette Eland, Rolf J. Kleber en Jos M.P. Weerts, De joodse naoorlogse generatie: onuitwisbare sporen? (Utrecht 1991).
Meningen en inzichten uit de hulpverlening aan tweede generatie Joodse Nederlanders , waarin duidelijke analogieën met de hulpverlening aan kinderen van foute ouders.

Arnoldussen, Paul en Albert de Lange, Finale Mei. Het einde van de oorlog in Nederland (Amsterdam en Antwerpen 1995).

B

Bar-On, Dan, Legacy of silence. Encounters with children of the Third Reich (Harvard 1989).

Barnouw, David, Van NIVO tot Reichsschule. Nationaal-socialistische onderwijsinstellingen in Nederland. Nederlandse meisjes in Duitse vakantie- kampen, zomer 1940 ('s Gravenhage 1981).

Barnouw, David e.a., 1940-1945. Onverwerkt verleden (Utrecht 1985).

Barnouw, David, Rost van Tonningen. Fout tot het bittere eind (Zutphen 1994).

Barnouw, David e.a., Oorlogsdocumentatie ’40 – ’45. Zevende Jaarboek van het RIOD (Zutphen 1996).

Begemann, F.A., De oorlog van mijn ouders. Interviews met kinderen van oorlogsslachtoffers (Utrecht 1992).

Begemann, F.A., Het onvertelbare. Een verkennend onderzoek naar psycho- therapie met oorlogsgetroffenen (Amsterdam 1991).
Onderzoek naar zowel hulpverlening aan de eerste generatie oorlogsgetroffenen als aan hun kinderen.

Belinfante, A.D., In plaats van Bijltjesdag. De geschiedenis van de bijzondere rechtspleging na de Tweede wereldoorlog (Assen 1978).
De vernederende en beschamende behandeling van de gearresteerde NSB-ers in de speciaal voor hen ingerichte interneringskampen.

Bergmann, M.S, M.E. Jucovy, J.S. Kestenberg (ed.), Kinder der Opfer - Kinder der Täter. Psychoanalyse und Holocaust (Frankfurt am Main 1995).
Vertaling van Generations of the holocaust (New York 1982).

Berkelaar, W., De schaduw van de bevrijders. Geallieerde oorlogsmisdaden tijdens WO II (Zutphen 1995).

Berserk, P., De tweede generatie. Herinneringen van een NSB-kind (Utrecht en Antwerpen 1985).
Autobiografie met als doel het verleden te verwerken.

Besier, G.A., De groene hel (Bunne 1994).
Beschrijving van de geschiedenis van de NSB-ers die in Suriname in een concentratiekamp hebben gezeten en hun behandeling na terugkomst in Nederland.

Blauwendraad-Doorduijn, Duke, Niemandsland (Amsterdam 1989).
Weergave van wat schrijfster heeft meegemaakt ten gevolge van de keuze van haar vader voor de NSB.

Blom, J.C.H., In de ban van goed en fout. Inaugurale rede UVA (Amsterdam 1983).
Pleidooi voor nadere, meer analytische, geschiedkundige bestudering van de Tweede Wereldoorlog.

Blom, J.C.H., Crisis, bezetting en herstel. Tien studies over Nederland 1930-1950 (Den Haag 1989).
Een geschiedkundige beschrijving van jodenvervolging, verzet en collaboratie vanaf de crisisjaren tot 1950.

Boom, Bart van der en Kees van Geelkerken, De rechterhand van Mussert (Utrecht en Antwerpen 1990).

Bosschenbroek, Martin, De Meelstreep. Terugkeer en opvang na de Tweede Wereldoorlog (Amsterdam 2001).

Bree, Mieke de, Het vreselijke zwijgen (Sliedrecht 1994).
Schrijfster wil het stilzwijgen over het verleden van haar vader doorbreken om haar leefwereld met anderen te kunnen delen.

Brendler, Konrad en Günter Rexilius, Drei Generationen im Schatten der NS-Vergangenheit (Wuppertal 1991).

Buruma, Ian, Het loon van de schuld. Herinneringen aan de oorlog in Duitsland en Japan (Amsterdam 1994).
Over de wijze waarop Duitsland en Japan hun oorlogsverleden hanteren.

C

Clingendael Instituut en Nationaal Comité 4 en 5 mei, Ideaal en identiteit. Een nieuwe zoektocht na 50 jaar vrijheid (Den Haag 1995).

Compendium van Werkgroep Herkenning: Compendium.

D

Diederichs, Monika, Wie geschoren wordt moet stil zitten. De omgang van Nederlandse meisjes met Duitse militairen (Amsterdam 2006).

Drolshagen, Ebba D., Nicht ungeschoren davonkommen. Das Schicksal der Frauen in der besetzten Ländern, die Wehrmachtsoldaten liebten (Hamburg 1998).

E

Eefting, Henk, De Bijzondere Rechtspleging 1944 – 1952. Rampzalige gevolgen voor politieke delinquenten en collaborateurs (Soesterberg 2007).

Eefting, Henk, De achterkant van de bevrijding. Een NSB-boer in Drenthe (Groningen 2003).

F

Faber, Sjoerd en Gretha Donker, Bijzonder gewoon. Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (1944-2000) en de ‘lichte gevallen’ (Haarlem 2000).

Ferron, Louis, Hoor mijn lied, Violetta (Amsterdam 1982).
Roman, waarin een 70-jarige leraar Duits zijn levensgeschiedenis vertelt, waarin collaboratie met de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog een sleutelrol speelt.

Flothuis, M. e.a. (ed.), Kinderen van de oorlog. Getuigenissen uit de emotionele nalatenschap van '40-'45 (Nijmegen 1990).
Uitgegeven in samenwerking met de Stichting Kunstenaarsverzet. Mensen met verschillende achtergrond vertellen hoe zij omgaan met de erfenis van de oorlog in hun leven.

Frank, Niklas, Vader ik haat je. Een afrekening (Nijmegen 1990).
De zoon van een naaste medewerker van Hitler gaat op zoek naar de achtergronden van zijn vader en ontdekt hoe monsterlijk en tegelijk hoe normaal de groten van het Derde Rijk waren.

Franssens, Jean-Paul, Een gouden kind (Amsterdam 1991).
Een roman, biografisch van aard, waarin de auteur een deel van zijn jeugd beschrijft als kind van een NSB-er.

Franssens, Jean-Paul, Een goede vader (Amsterdam 1994).
Schrijver probeert hier in het reine te komen met zijn vader, die in de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitsers.

G

Gerritse, Theo, Collaboratie voor een betere wereld. De memoires van vier Nederlandse nationaal-socialisten (Soesterberg 2007).

Gijn, Attie van, Prima Rinse appelstroop (Utrecht 1996).
Roman over ‘kinderen van foute ouders’ en hun relatie met hun ouders.

Goldhagen, Daniel Jonah, Hitler’s gewillige beulen (Antwerpen 1996).

Gool, Jac. van, Foute boel (Haarlem 1981).
Autobiografie van een 15-jarige jongen uit een NSB-gezin.

Gosewins, Catharina, Een licht geval (Amsterdam 1980).
Autobiografische roman.

Graaff, Theo de en Wendela Weidema, “Interview van Wendela met Theo de Graaf, psychiater, over de problemen van de derde generatie” Bulletin Werkgroep Herkenning zomer 2002.

Grass, Günther, De rokken van de ui (Amsterdam 2006).

Groen, Koos, Landverraad. De berechting van collaborateurs in Nederland (Weesp 1984).
De behandeling van gearresteerde NSB-ers in de speciaal voor hen ingerichte interneringskampen.

Grootheest, Joke van en Gert-Jan van Rijn, Kind in oorlog. Persoonlijke verhalen (Den Haag 2009).

H

Heer, Hannes, Vernichtungskrieg. Verbrechen der Wehrmacht 1941 – 1944 (Hamburg 1996).

Hartman, Evert, Oorlog zonder vrienden (Rotterdam 1979).
Zoon van een fanatieke NSB-er gaat steeds meer twijfelen aan de juistheid van de keuze van zijn vader.

Heijden, Chris van der, Grijs verleden. Nederland en de Tweede Wereldoorlog (Amsterdam 2001).

Heijden, Chris van der, Joodse NSB-ers. De vergeten geschiedenis van Villa Bouchina in Doetinchem (Utrecht 2006).

Himmler, Katrin, De gebroeders Himmler. Een Duitse familiegeschiedenis (Amsterdam 2007).

Hirschfeld, Gerhard, Bezetting en collaboratie. Nederland tijdens de oorlogsjaren 1940-1945 (Haarlem 1991).
In dit boek onderzoekt de auteur de vele vormen van samenwerking met de bezetter en de uiteenlopende beweegredenen ervoor. Het gaat hem daarbij uitdrukkelijk niet om rechtvaardiging of om morele veroordeling.

Hoefnagels, Peter, De Vleesheuvel (Rotterdam 1982).
Roman over een onmogelijke liefde tussen een student en een meisje dat na de oorlog werd kaalgeknipt omdat ze ‘fout’ was geweest.

Hofman, Jaap, De collaborateur. Een sociaal-psychologisch onderzoek naar misdadig gedrag in dienst van de Duitse bezetter (Meppel 1981).
In dit proefschrift zoekt de schrijver zoekt antwoord op de vragen: wie waren collaborateurs? Waarom en in welke mate? Hij doet dit aan de hand van 52 psychiatrische rapporten van mensen die ernstige oorlogsmisdaden gepleegd hebben.

Hoof, Frans van, Dubbele tongen en giftige pennen. Het verhaal van een NSB-kind (Houten 1997).

Hooven, A. ten, Lemmingen (Bussum 1982).
Roman beschrijft de rampzalige invloed van het fascisme op een later moment in iemands leven.

Houten, Boudewijn van, Fout (Antwerpen 1987).
Het verslag van het leven van een fout gezin vóór, in en na de oorlog; exemplarisch voor veel verborgen NSB-verledens.

Houwink ten Cate, Johannes, De 'mannen van de daad' en Duitsland 1919-1939. Het Hollandse zakenleven en de vooroorlogse buitenlandse politiek (Den Haag 1995).

Houwink ten Cate, J.Th.M. en N.K.C.A. in ’t Veld, Fout. Getuigenissen van NSB'ers (’s Gravenhage 1992).
De getuigenissen op de televisie van een aantal NSB'ers over hun keuze voor de NSB en voor Nazi-Duitsland, met een geschiedkundige toelichting van de schrijvers.

J

Jong, Gerrie de, René Kok en Eric Somers, Naar Eer en Geweten. Gewone Nederlanders in een ongewone tijd 1940-1945 (Zwolle 2001).
Persoonlijke keuzes die doodgewone mensen moesten maken: werken of staken, protesteren of niet, gehoorzamen of tegen de draad ingaan. Interviews met ooggetuigen geïnterviewd en intensief gebruik van dagboeken, brieven en memoires.

Jongbloed, Aad, Standort Holland Duitse soldaten over hun oorlogstijd in Nederland (Zutphen 1995).

K

Kalshoven-Brester, Hedda, Ik denk zoveel aan jullie. Een briefwisseling tussen Nederland en Duitsland 1920-1949 (Amsterdam 1991).
Een briefwisseling tussen familieleden.

Kelder, Jan Jaap, De Schalkhaarders. Nederlandse politiemannen naar nationaal-socialistische snit (Utrecht en Antwerpen 1990).

Kemenade, Frederieke van, De blauwe vlinder (Kampen 1993).
Autobiografische roman over de naoorlogse jaren.

Kistemaker, Henk, Wiking. Een Nederlandse SS-er aan het Oostfront. Ooggetuigen 1939-1945 (Hilversum 2008).

Klemann, H.A.M, ‘Business as usual’ The Dutch economy during the German occupation, 1940 – 1945 (Parijs 1988).

Kooiman, Dirk, Montyn (Amsterdam 1982).

Kooistra, Jack en Albert Oosthoek, Recht op wraak. Liquidaties in Nederland, 1940-1945 (Leeuwarden 2009).

Krondorfer, Björn, Remembrance and reconciliation. Encounters between young Jews and Germans (New Haven 1995).

Kromhout, Bas, Fout geboren. Het verhaal van kinderen van foute ouders (Amsterdam 2004).

L

Lagrou, Pieter, The Legacy of Nazi Occupation. Patriotic Memory and National Recovery in Western Europe, 1945- 1965 (Cambridge 2000).

Lange, Herman de, “Oorlogen, megadoden en massamoorden in de 20e eeuw” in: Vrede en veiligheid. Tijdschrift voor Internationale Vraagstukken 2 (2001).

Letterie, Martine, De schaduw van het verleden (Arnhem 2001).

Letterie, Martine, De klassenfoto (Hooghalen 2004).

Lewin, Lisette, Een hart van prikkeldraad (Amsterdam 1988).

Liempt, Ad van, Kopgeld. Nederlandse premiejagers op zoek naar Joden. 1943 (Amsterdam 2002).

Linde, J.F. van der e.a., Op hoog bevel van elders. Kinderen en Kamp Vught 1943 – 1949 (‘s Hertogenbosch 1995).

Lindt, Martijn, Als je wortels taboe zijn. Verwerking van levensproblemen bij kinderen van nationaal-socialisten (Kampen 1993).
Proefschrift. De schrijver zoekt aan de hand van gevalsstudies antwoord op de vraag tot welke problematiek de achtergrond van ‘kinderen van foute ouders’ heeft geleid en wat heeft bijgedragen aan de verwerking ervan.

Loo, Tessa de, De Tweeling (Amsterdam 1993).

Luykx, Paul en Pim Slot, Een stille revolutie? Cultuur en mentaliteit in de lange jaren ’50 (Hilversum 1997).

M

Matthée, Zonneke, 'De Kameraadskes. Vrouwen in de Nationaal-Socialistische Vrouwen Organisatie (NSVO)' in: Historica, februari 2003, pp. 10-12.

Matthée, Zonneke, 'Trouw tot aan den dood. Christina Wilhelmina van Bilderbeek' in: Historica, oktober 2004, pp. 6-8.

Matthée, Zonneke, 'Florentine Heubel. Van biologiestudente tot "Zwarte Weduwe"' in: Historica, februari 2006, pp. 12-15.

Matthée, Zonneke, Voor Volk en Vaderland. Vrouwen in de NSB 1931-1948 (Amsterdam 2007).

Meihuizen, Joggli, Noodzakelijk kwaad. De bestraffing van economische collaboratie in Nederland na de Tweede Wereldoorlog (Amsterdam 2003).

Meyers, Jan, Mussert. Een politiek leven (Amsterdam 1984).

Morren, Jos, “Je kunt bijna niet verwerken zonder maatschappelijke erkenning” in: De kareoler (6) 2001.

N

Neut, Tailiet van der e.a., Niet vanzelfsprekend. Een dialoog tussen kinderen van de oorlog (Dongen 2001).
Uitgave ter gelegenheid van 10-jarig bestaan van KOMBI.

Nijssen, A.M., Heb ik een 'foute' vader? (Zoetermeer 2009).
Lees hier een introductie

Noorlag, Alie, Een leven lang gezwegen. Getuigenissen van voormalige NSB-ers en hun familie (Bedum 2007).

P

Piersma, Hinke (ed.), Mensenheugenis. Getuigenissen// (Amsterdam 2001).

Posner, Gerald, De kinderen van Hitler. Gesprekken met zonen en dochters van de belangrijkste Nazi-leiders (Leuven 1993).

R

Rijke, Rinnes, Niet de schuld, wel de straf (Bussum 1983).
Herinneringen van een NSB-kind dat uit lijfsbehoud bij de Hitler Jugend terechtkomt.

Rijke, Rinnes, Op zoek naar erkenning. De strijd van een NSB-kind om een plaats in de naoorlogse samenleving (Weesp 1985).
Vervolg op: Niet de schuld, wel de straf.

Reuling-Schappin, M., “Heropvoeding en reclassering van politiek besmette jeugd in Nederland, 1945-1950” in: Comenius 44 (1991) 347-362.

Reuling-Schappin, M.,”Jeugdige politieke delinquenten. Van Hoesels analyse en therapie” in: Vraagstelling 1 (1994) 13-23.

Reuling-Schappin, M., “Kinderen in gevaar of gevaarlijke kinderen? Politieke heropvoeding van NSB-kinderen in tehuizen, 1945-1950” in: Pedagogisch Tijdschrift 18 (1993) 147-153.

Romein, Peter, Snel, streng en rechtvaardig. Politiek beleid inzake de bestraffing en reclassering van ‘foute’ Nederlanders. 1945-1955 ( Houten 1989).

Romijn, Peter, Burgemeesters in oorlogstijd. Besturen onder Duitse bezetting
(Amsterdam 2006).

S

Scheub, Ute, Het valse leven. Over het nazi-verleden van mijn vader (Amsterdam 2006).

Schneiders, Lies en Wendie de Pater, Wendie (ed.), Lotgenotenhulp bij oorlogsgetroffenen, hun partners en kinderen (Utrecht 2001).

Schneider, Helga, De brandstapel van Berlijn (Amsterdam 2002).

Sichrovsky, Peter, Schuldig geboren. Kinderen van Nazi's (Utrecht 1987). Kinderen van oorlogsmisdadigers leven nog steeds in de schaduw van hun ouders. De fascinerende neerslag van een zwaar beladen generatie.

Slaa, Robin te en Edwin Klijn, De NSB. Ontstaan en opkomst van de Nationaal Socialistische Beweging, 1931-1935 (Amsterdam 2009).

Sleutelaar, Armando en Hans, De SS’ers. Nederlandse vrijwilligers in de Tweede Wereldoorlog (Amsterdam 1967).

Snijders, Rudolf, De vergissing (Alkmaar 2007).

Somers, Erik en Mark Pier, Archievengids van de Tweede Wereldoorlog, Nederland en Nederlands-Indië (Zutphen1994)
Een overzicht van alle archieven van WO II in Nederland.

Spanninga, Jaap, Kamp 'De Beetse' 1935-1948. Herinneringen aan een werk- en interneringskamp in Westerwolde (Groningen 2000).

Spruit, Inge P., Onder de vleugels van de partij. Kind van de Führer (Bussum 1983).
Op basis van de biografische gegevens van een heel jonge jongen, die via de NSB en de Jeugdstorm gedrild wordt tot SS-er, wordt precies beschreven hoe dit systeem werkte en gebaseerd was op onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan de leiders met als gevolg de totale vernietiging van ieder persoonlijk initiatief.

Steen, Paul van der, Keurkinderen. Hitlers elitescholen in Nederland (Amsterdam 2009).

Stichting Werkgroep Herkenning, Werkgroep Herkenning 20 jaar. 1982-2002. Een schetsmatige geschiedenis van de zelfhulporganisatie voor kinderen en kleinkinderen van ‘foute ouders’ en kinderen van Duitse militairen (Utrecht 2002).

T

Tames, Ismee, Besmette jeugd. NSB-kinderen na de oorlog (Amsterdam 2009).

V

Veld, N.K.C.A. in ‘t, De SS in Nederland (Amsterdam 1987).
Over de rol en de organisatie van de SS.

Veld, Renee in ’t, Uit liefde voor de Führer (Zutphen 1995).

Venema, Adriaan, Kleine oorlog (’s Gravenhage 1990).
Interviews met diverse mensen over hun jeugd gedurende WO II.

Veraart, Wouter, Ontrechting en rechtsherstel in Nederland en Frankrijk in de jaren van bezetting en wederopbouw (Rotterdam 2005).

Vermeulen-Brauckman, Sophia J., Omkijken naar later (Kampen 1990).
Bij toeval komen zeven vrouwen achter elkaars oorlogsverleden. Dit heeft gevolgen voor henzelf en voor hun kinderen.

Visser, Hanna, Het verleden voorbij (Sliedrecht 1989).
Een indringend egodocument over hoe het is een NSB-kind te zijn en zich hieraan te ontworstelen. Bevat tevens een duidelijk en algemeen beeld van de houding van de maatschappij tegenover kinderen van foute ouders, toen en nu.

Volkmann, Hans-Ehrich, Ende des Dritten Reiches – Ende des Zweiten Weltkriegs. Eine perspekivische Rundschau (München en Zürich 1995). Wetenschappers onderzoeken de gevolgen van het keerpunt 1945 en maken de balans op van de diverse ontwikkelingen.

Vorst-Thijssen, T. en N. de Boer, Daar praat je niet over. Kinderen van foute ouders en de hulpverlening. Onderzoek naar de vaak moeizame zoektocht van ‘kinderen van foute ouders’ naar goede hulpverlening (Utrecht 1995).
Tweede druk met toevoeging van historisch perspectief.

Vrijenhoek, Irene, Oorlogskinderen. Kinderen in Nederland tijdens de Duitse bezetting (Amsterdam 1995).

W

Wassenaar, Jaitsche, It pak fan us heit (Leeuwarden 1993).
Dit friestalige boek is geschreven vanuit de belevingswereld van een klein meisje dat de oorlog bewust heeft meegemaakt, terwijl haar vader lid was van de NSB.

Wertheim-Cahen, Truus, Getekend bestaan. Beeldend-creatieve therapie met oorlogsgetroffen (Utrecht 1991).
Werkstukken van oorlogsgetroffenen voorzien van toelichting.

Wibaut-Guilonard, Tineke, Anny van Rij Maass en Lean Holthuizen, 1945....en de kinderen zwegen (Amsterdam 1991).
Een videoband en boekje waarin aan de orde komt hoe leerlingen van het Vossiuslyceum direct na de oorlog met hun ervaringen omgingen en hoe dit in de rest van hun leven heeft doorgewerkt.

Wijgh, Hanneke, Het Kaïnsteken. Mijn eigen kleine oorlog (Amsterdam 2004).

Winckelmann, Frank von, De Nationaal-Socialistische Beweging in Nederlands-Indië (Amsterdam 1986).

Withuis, Jolande, Erkenning. Van oorlogstrauma naar klaagcultuur (Amsterdam 2002).

Withuis, Jolande, Na het kamp. Vriendschap en politieke strijd (Amsterdam 2005).

Wolf, Loni, Oorlogskind (Amsterdam 2009).
Gaat over een dochter van een Duitse militair en een Nederlandse vrouw.

Wolfswinkel, Rolf, Tussen landverraad en vaderlandsliefde. De collaboratie in naoorlogse proza (Amsterdam 1994).
Proefschrift waarin een beeld wordt geschetst van de collaborateurs en hun samenwerking met de vijand tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de hand van de Nederlandse literatuur van na 1945.

Z

Zee, Sytze van der, Potgieterlaan 7. Een herinnering (Amsterdam 1997).

Zee, Sytse van der, 25.000 landverraders. De SS in Nederland / Nederland in de SS (Den Haag 1976).

Zwaan, J. van, (ed), De zwarte kameraden. Een geïllustreerde geschiedenis van de NSB (Weesp 1984).

Zoekt u een specifiek boek? Neem eens een kijkje in de databank Gevolgen van Oorlog