Zonneke Matthée

Voor Volk en Vaderland. Vrouwen in de NSB 1931-1984

Ik ben een dochter van een vader die ‘fout’ is geweest in de oorlog. En hoewel mijn moeder geen lid van de NSB is geweest, heeft ze mijn vader ook niet afgeraden om lid te worden. Ik twijfel altijd aan uitspraken zoals: “Vrouwen werden lid omdat ze dat van hun man moesten.” Of: “Vrouwen hadden in die tijd geen verstand van politiek.” Vrouwen hadden in die tijd net zoveel of net zo weinig (gezond) verstand als vrouwen dat nu hebben. Vrouwen zijn toch immers autonome wezens!Dat was voor mij mede een reden om eens uit te zoeken hoe het nu wel in elkaar zat.
Toen ik een chronische ziekte kreeg kwam ik in de gelegenheid om dat te doen.
Toen ik bij mijn onderzoek in de CABR-dossiers al snel informatie over het leven van de secretaresse van Mussert, Stien van Bilderbeek, onder ogen kreeg, merkte ik hoe zeer zij hem bewonderde en bleef bewonderen, terwijl ze precies op de hoogte was van zijn opvattingen en zijn doen en laten. Vrij snel daarna kreeg ik materiaal in handen van freule Julia op ten Noort, de oprichtster van de Nationaal Socialistische Vrouwen Organisatie (NSVO) en goede vriendin van Heinrich Himmler. Vormden deze vrouwen de uitzondering op de regel? Ik besloot verder te zoeken en in totaal heb ik 175 dossiers van (gewone) vrouwen uit de Bijzondere Rechtspleging bestudeerd. De levensverhalen van Van Bilderbeek en Op ten Noort en die van andere vrouwen, zoals de eerste KLM-stewardess, heb ik beschreven in mijn boek Voor Volk en Vaderland (2007). Vrouwen in de NSB 1931-1948. Daarnaast laat ik zien wat de aantrekkingskracht was van de NSB op vrouwen en wat hun motieven waren om lid te worden van de NSB en/of de NSVO, de vrouwenorganisatie van de NSB. Ik laat ook zien dat de NSVO meer was dan alleen een handwerkclub. Tot slot beschrijf ik de gevolgen van het lidmaatschap: de berechting en (seksueel) geweld ervaringen in de interneringskampen.

Interviews voormalige NSB-vrouwen

Na het verschijnen van mijn boek werd ik in door het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) gevraagd om vrouwen die vroeger ‘fout’ zijn geweest te interviewen. Deze levensverhalen worden pas openbaar gemaakt op de datum die de geïnterviewden zelf hebben vastgesteld.
Deze interviews worden gehouden in het kader van het Erfgoed van de oorlogproject van het Ministerie van VWS.

Interview NSB-dochters

Dit jaar (2009) neem ik voor het IIAV interviews af van dochters wier ouders ‘fout’ zijn geweest. Die worden afhankelijk van hun toestemming, op audio en/of video opgenomen. Klik hier voor meer imformatie en eventuele deelname.

Verder was ik jarenlang hoofdredacteur van het Vrouwengeschiedenisblad HISTORICA, een uitgave van de Vereniging voor Vrouwengeschiedenis (VVG) en onderwijskundig medewerker op het Algemeen Pedagogisch studiecentrum in Utrecht. Daarvoor was ik als docent geschiedenis in het voortgezet onderwijs werkzaam en de eerste vrouwelijke landelijke voorzitter van de Vereniging voor Docenten Geschiedenis in Nederland (VGN).

Vilan van de Loo tekende voor het tijdschrift HISTORICA mijn leven op tot de periode dat ik met mijn onderzoek begon.

Zonneke Matthée geinterviewd door Vilan van de Loo

Meer informatie

• nsbvrouwen.blogspot.com
• Dochtersvan.blogspot.com
• www.iiav.nl/scripts
• Uitzending naar aanleiding verschijnen Voor Volk en Vaderland